Zabytki

Najstarszy żelazny most wiszący na kontynencie europejskim.

Wstęp

Gmina Ozimek może poszczycić się najstar­szym w Europie Żelaznym Mostem Wiszącym z 1827r., który został nagrodzony w prestiżo­wym konkursie Zadbany Zabytek 2012, w 2014 r. otrzymał nagrodę Footbridge Award, a w 2017 r. został wpisany na Listę Pomników Historii. Terminem tym określa się zabytek nieruchomy o szczególnym znaczeniu dla kultury naszego kraju. Pomniki historii ustanawiane są od 1994 r. Do dziś to najwyższe wyróżnienie nadano 60 zabytkom.

Najstarszy żelazny most wiszący na kontynencie europejskim

Historia         

W 1753 r., w miejscu dzisiejszego Ozimka, nad brzegiem Małej Panwi, na polecenie króla Prus Fryderyka II powstały pierwsze dwa piece do wytopu żelaza. Huta przyjęła nazwę Malapane. 34 lata później, po raz pierwszy do topienia rudy żelaza zastosowano koks. Dzięki temu, miejscowa huta stała się zakładem przodującym w tej dziedzinie w całej Europie. Dwa lata później Ozimek znów przodował - tym razem w budowie mostów żelaznych.

Pierwszy żelazny most łukowy wykonano dla miejscowości Łażany na Dolnym Śląsku. Obiekt nie zachował się do dzisiejszych czasów, w przeciwieństwie do bardziej zaawansowanego technicznie - wiszącego mostu łańcuchowego, powstałego w Ozimku. Oddano go do użytku 12 września 1827 r. i był na owe czasy dziełem pionierskim Karla Schotteliusa - królewskiego mistrza hutniczego, ewenementem na światową skalę. Wybudowany za 4.200 talarów, most stanowił główną przeprawę na szlaku Dobrodzień - Opole.

Most miał nośność 3 ton i wielokrotnie oparł się zagrożeniom, m.in. wielkiej powodzi z 1830 r., kiedy zniszczeniu uległa zapora na Małej Panwi. W 1854 r. wzmocniono przęsło i zmieniono sposób zakotwień łańcuchów, a od 1945 r. - po poważnym uszkodzeniu - został wyłączony z ruchu kołowego. W roku 1969 obiekt wpisano do rejestru zabytków techniki.

Most składa się z przęsła podwieszonego do żelaznych łańcuchów, wspartych na dwóch żeliwnych pylonach, złożonych z odlewanych, ażurowych płyt, zwieńczonych neogotyckimi portalami. Ważąca około 55 ton konstrukcja oparta jest na murowanych przyczółkach. Rozpiętość w osiach pylonów wynosi 31,5 m, przęsło mierzy 28,6 m długości i 6,0 m szerokości, a cały most składa się z około 1600 żelaznych części - w dużej mierze wykonanych ręcznie, kutych. Jako jeden z nielicznych, przetrwał do dzisiejszych czasów, praktycznie w stanie oryginalnym.

Dzisiaj

Most jest największą dumą Ozimka, a jego wizerunek znajduje się w herbie miasta.

W latach 2009-2011 został gruntownie odrestaurowany w ramach projektu „Utworzenie Regionalnego Centrum Turystycznego Dolina Małej Panwi” w ramach RPO Województwa Opolskiego na lata 2007-2013. W ramach inwestycji m.in. oczyszczono i zakonserwowano około 1600 części, a łańcuchową konstrukcję mostu wzmocniono stalowymi linami, które zwiększyły jego nośność z 3 do ok. 24 ton. Ponadto most otrzymał perfekcyjnie wkomponowane oświetlenie, które pokazuje cały jego majestatyczny urok po zmroku.

W 2012 r. obiekt otrzymał nagrodę Zabytek Zadbany w kategorii architektura przemysłowa i dziedzictwo techniki. Organizatorem konkursu, którego celem jest promocja właściwej opieki nad zabytkami i pokazanie najlepszych wzorów właściwego utrzymania obiektów zbytkowych jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W 2013 r. na zlecenie Gminy Ozimek dr inż. Przemysław Jakiel z Politechniki Opolskiej opracował dokumentację na potrzeby złożenia wniosku o uznanie mostu za Pomnik Historii. Już 20.09.2013 r. do Opolskiego Konserwatora Zabytków wpłynął wniosek Burmistrza Ozimka, który 12.11.2013 r. uzyskał poparcie Konserwatora Zabytków i wraz z dokumentacją został przesłany do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W dniu 16 lipca 2014 roku, w londyńskim Imperial College, podczas konferencji „Footbridge 2014” miała miejsce uroczystość wręczenia nagród dla najlepiej zaprojektowanych nowych kładek dla pieszych. Zwycięzcą w kategorii - historic renovation/reuse - obiekt najlepiej odrestaurowany - został zabytkowy wiszący most w Ozimku. Prestiżową Footbridge Award 2014 nagrodę otrzymał jako pierwszy obiekt w Polsce.

W 2017 r. most obchodzi 190. rocznicę „urodzin”. W związku z tym to wyjątkowy prezent, że 15 marca podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim nasz najważniejszy zabytek – perełka kunsztu hutniczego naszego regionu Żelazny łańcuchowy most wiszący na rzece Mała Panew, który został wykonany w Hucie Malapane w Ozimku, został wpisany na listę Pomników Historii.

most-dzienmost-nocmost-rycinamost-stary-zima

Menu szybkiego dostępu do wybranych treści

  • Data aktualizacji: 2017-09-19 14:57
  • |
  • Licznik odwiedzin: 34 591 963